:: سوال ::
از نظر عقلی وجود ولایت فقیه چه لزومی دارد؟

پاسخ پاسخ :
در این رابطه، ادله عقلی متعددی وجود دارد كه:
اولاً هر یك از زاویه خاصی مسأله را مورد بررسی قرار می‏دهد.
وثانیا برخی از آن ادله، مستقلات عقلیه است و برخی ملازمات عقلیه. یكی از وجوه عقلی كه به اختصار بدان اشاره می‏كنیم این است كه یكی از مباحث مهم فلسفه سیاست، ویژگی‏ها و اوصاف رهبران است. به عبارت دیگر این سؤال همواره وجود دارد كه آیا «رهبر و شخص اول حاكم در یك جامعه، چه كسی و با چه خصوصیاتی باید باشد؟» درپاسخ به این سؤال، ابتدا دو فرض قابل تصور است:
1ـ هیچ معیار و ویژگی خاصی لازم نیست.
2ـ وجود یك‏ سریویژگی‏ها و خصوصیات لازم است.
بطلان فرض اول كاملاً بدیهی است؛ زیرا همواره بنای عقلا بر این بوده است كه برای ابتدایی ‏ترین سطوح مدیریت در جامعه، در جست‏وجوی افراد ذی‏صلاح با ویژگی‏های خاصی باشند؛ چه رسد به مدیریت كلان اجتماعی كه سرنوشت یك ملت را در ابعاد گوناگون رقم می‏زند. بنابراین فرض دوم تعیّن می‏یابد.
در فرض دوم یك‏ سری ضوابط و ویژگی‏های عام است كه همه عقلای عالم وجود آنها را ضروری و لازم می‏دانند؛از قبیل: 1ـ دانش و بینش سیاسی و اجتماعی، 2ـ تدبیر، 3ـ قدرت مدیریت. اما آیا این مقدار برای رهبری یك جامعه كافی است؟ جواب این سؤال در گرو ساختار یك حكومت، اهداف تشكیل آن و خاستگاه و پایگاه ارزشی و مكتبی آن است. شایان توجه آن كه حكومت اسلامی، حكومتی مبتنی بر احكام و ارزش‏های الهی است و در آن: اولاً جست‏وجوی سعادت دنیوی و اخروی انسان‏ها ملحوظ است و ثانیا راه تأمین این هدف نیز، در احكام و ارزش‏های الهی تعیین گردیده است. لاجرم كسی كه در رأس چنین حكومتی قرار می‏گیرد، علاوه بر دارا بودن شرایط عام لازم برای رهبری یك جامعه، باید از دو ویژگی دیگر نیز برخوردار باشد:
1ـ شناخت دقیق نظام حقوقی و احكام و هنجارهای الهی و توان كشف و استنباط آنها از منابع و مصادر اصلی در برخورد با مسائل گوناگون اجتماعی (فقاهت).
2ـ تعهد والتزام و پای ‏بندی به احكام الهی (عدالت) و دوری از اوصاف اخلاق رذیله و اجتناب از دنیاپرستی و هواخواهی (تقوا). ازاین‏ رو قانون اساسی شرایط رهبر را چنین معرفی می‏كند:
1ـ صلاحیت علمی لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه،
2ـ عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام،
3ـ بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت كافی برای رهبری.
منبع سوال نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاهها